Dünya genelindeki ekonomiler, zaten yüksek enflasyon ve faiz oranları altında sıkışmışken, Orta Doğu'dan gelen savaş haberleri piyasalarda büyük bir dalgalanma yarattı. Bu bölgedeki artan gerilim, geniş bir coğrafyayı etkisi altına aldı. Ancak bu sefer, finansal piyasalardaki tepkiler beklenildiği gibi olmaktan uzak.
Geleneksel olarak bir savaş durumunda değer kazanması beklenen altın ve gümüş fiyatları neden artmıyor? Hürmüz Boğazı krizi petrol fiyatlarını hangi seviyelere çekebilir? Ekonomist Dr. Hakan Çınar, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'un sorularını yanıtlayarak gerilimin piyasalara olan etkilerini detaylandırdı.
(Görseller AI ile temsili olarak hazırlanmıştır)
İsrail-İran arasındaki gerginliğin, ABD’nin de dahil olduğu bir bölgesel çatışmaya dönüşmesi, global piyasalardaki güvenli liman algısını nasıl etkiliyor?
Dr. Hakan Çınar: Genel olarak, savaş ve belirsizlik gibi dönemlerde yatırımcılar ilk olarak altın, dolar ve ABD tahvilleri gibi güvenli varlıklara yönelirler. Fakat bu durumda yalnızca çatışma riski değil, aynı zamanda artan enerji fiyatları, enflasyon baskısı ve faizlerin yukarı yönlü hareket etme olasılığı da piyasalarda etkili oldu. Bu nedenle güvenli liman arayışı, klasik paradigmaların dışına çıkmış durumda. Yatırımcılar artık sadece altınla sınırlı kalmıyor; nakit tutmaya, güçlü para birimlerine yönelmeye ve daha temkinli bir yaklaşım sergilemeye önem veriyor. Sonuç olarak güvenli liman anlayışı, artık daha geniş ve ihtiyatlı bir perspektife sahip.
ALTIN VE GÜMÜŞ NEDEN DÜŞÜYOR?
Altın ve gümüş gibi değerli metaller, savaş ortamında neden düşüş gösteriyor? 2026 yılı için beklentileriniz nedir?
Dr. Hakan Çınar: Altın ve gümüş, savaş ve belirsizlik zamanlarında genellikle değer kazanan yatırım araçlarıdır ve bu düşünce kolay kolay değişmeyecektir. Ancak, şu anda piyasaları aşağı çeken başka faktörler de mevcut. Öncelikle, petrol fiyatlarındaki artış, enflasyon kaygılarını artırıyor. Bu durum, merkez bankalarının faiz indirimine gitmelerinin zorluğunu artıran bir beklenti oluşturuyor. Altın ve gümüşün faiz getirisi olmadığından, yüksek faiz beklentisi bu metallerin üzerinde baskı yaratıyor. Ayrıca, doların değer kazanması da altın ve gümüşün fiyatlarını aşağı yönlü etkiliyor. 2026 yılı içerisinde, altın ve gümüşde keskin bir artış yerine, dalgalı bir seyir bekliyorum. Jeopolitik riskler arttığında fiyatlarda yükselebilecek hareketler olabilir; ancak faiz ve dolar baskısı devam ettikçe bu artışların kalıcı hale gelmesi zorlaşabilir.
Dünya petrol ticareti açısından Hürmüz Boğazı'nın rolü nedir?
Dr. Hakan Çınar: Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en hayati geçiş noktalarından biridir. Körfez bölgesinden çıkarılan petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın büyük bir kısmı bu dar boğazdan dünya pazarlarına ulaşır. Dolayısıyla, Hürmüz'de meydana gelen her gerilim yalnızca bölge ülkelerini değil, Avrupa'dan Asya'ya kadar geniş bir ekonomik alanı etkiler. Sorun yalnızca petrol fiyatının yükselmesiyle sınırlı değil; aynı zamanda sevkiyat sürelerinin uzaması, sigorta maliyetlerinin artması, navlun fiyatlarının yükselmesi ve sanayi için enerji maliyetlerinin artması gibi unsurlar da devreye giriyor. Özetle, Hürmüz Boğazı, küresel enerji akışının en önemli arterlerinden biri konumundadır.
PETROL FİYATLARI NEREYE DİRECAK?
2026 yılında petrol fiyatları için en yüksek seviyenin ne olacağını düşünüyorsunuz?
Dr. Hakan Çınar: Petrol fiyatları yalnızca arz ve talep dengesiyle değil, doğrudan jeopolitik olaylarla da şekilleniyor. Eğer Hürmüz Boğazı'nda geçişi zorlaştıracak büyük bir kriz çıkarsa, petrol fiyatlarında etkileyici artışlar görülebilir. Normal koşullarda yıl ortalaması daha düşük seviyelerde kalabilir. Ancak en kötü senaryoda, piyasa kısa süreliğine de olsa çok daha yüksek fiyat seviyeleriyle karşılaşabilir. Ben, 2026 yılı içerisinde, risklerin tırmanması durumunda Brent petrolün 130 ile 135 dolar aralığına ulaşabileceğini düşünüyorum. Dolayısıyla, petrol piyasasında yıl ortalaması ve kriz anında görülmesi muhtemel zirve değerleri arasında önemli farklar olduğunu unutmamak gerekir.
TÜRKİYE İÇİN FIRSAT VE RİSK
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim artışı, Türkiye’nin “Orta Koridor” ve “Kalkınma Yolu Projesi” gibi stratejik hamlelerini nasıl etkileyebilir?
Dr. Hakan Çınar: Bu tür krizler, Türkiye için hem risk hem de fırsatlar barındırıyor. Riskler arasında, artan enerji maliyetleri, büyüyen ithalat faturası ve dış ticaret yapan firmaların taşıma ve finansman giderlerindeki artış yer alıyor. Bu durum, üretim ve ihracat üzerindeki baskıyı artırıyor. Ancak öte yandan, dünya ticareti kriz dönemlerinde yeni ve daha güvenli güzergahlar arayışı içinde oluyor. Bu bağlamda Türkiye’nin Orta Koridor ve Kalkınma Yolu gibi projeleri daha fazla önem kazanıyor. Zira şirketler, artık yalnızca en kısa rotayı değil, en güvenli ve sürdürülebilir güzergahları da tercih etmeye başlıyor. Türkiye, bu süreçte Asya ile Avrupa arasında güvenilir bir geçiş ülkesi olma iddiasını daha da güçlendirebilir. Eğer doğru bir planlama yapılırsa, bu gelişmeler Türkiye’nin lojistik merkez olma hedefini hızlandırabilir. Ancak bu amaç için altyapı, gümrük süreçleri ve taşıma kapasitelerinin güçlendirilmesi gereklidir.
